Call of Duty serisinin son oyunu Call of Duty Cold War’un bir bölümünün Trabzon’da geçtiğini biliyoruz. Trabzon’un olaylar ile ilişkisi ne? Call of Duty’e konu olan MiG-29 krizi.

Call of Duty serisinin soğuk savaş dönemini konu alan yeni oyunu Call of Duty Cold War’un bir bölümünün Trabzon’da geçeceğini aylar öncesinden öğrenmiştik. Bir çoğumuzun göğsünü kabartan bu olayın biraz derinlerine inelim neden Trabzon? Trabzon’da ne yaşandı? sorularının cevaplarını aradık.

Call of Duty’e Konu Olan MiG-29 Krizi

Soğuk savaş döneminde Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri müthiş bir teknoloji yarışı içindeydi döneme damgasını vurmuş Sovyetlerin efsaneleşmiş uçağı MiG-29 zamanın çok ötesinde bir uçaktı. Adeta rakipsiz bir uçaktı. Böyle bir teknoloji karşısında ABD elbette geri kalmak istemez. MiG-29’u inceleyebilmek için çok istekli olan ABD’nin eline bir türlü bu fırsat geçmiyordu. Sovyetler tarafından sır gibi saklanan bu uçaklardan biri Batum (Gürcistan) yakınlarından Tskhakaya Hava Üssü‘nde Sovyet Hava Kuvvetleri’ne bağlı bir filoda görev alıyordu. Filonun genç pilotlarından Yüzbaşı Alexander M. Zuyev ise filodaki en sorunlu pilottu. Sürekli içki içen, gevezelik yapan ve sicili kabarık bir pilot olmasının yanı sıra hep ABD’ye iltica etmekten söz ediyordu. Hatta onun bu sözleri istihbarat raporlarına bile yansıdı fakat onun son derece disiplinsiz olduğunu bilen yetkililer bu durumu dikkate almadı.

Yüzbaşı Alexander M. Zuyev’in kaçış planı

İltica etmeyi kafasına koyan Alexander M. Zuyev kendine bir rota çizdi ve bu rotada varış noktası NATO üyesi Türkiye’nin Trabzon Havalimanı‘ydı. Zuyev döneme damgasını vurmuş teknoloji harikası MiG-29 uçağını atlayıp sivil uçuşlar için kullanılan Trabzon Havalimanı’na gidebilmek için son hazırlıklarını yapıyordu.

Tarihler 20 Mayıs 1989’du gösterdiğinde Alexander M. Zuyev elinde bir poşet içki ve içine uyuşturucu kattığı biraz kek ile üsse geri döndü. Nöbetteki askerlere elindekileri ikram eden Zuyev, onların sızıp kaldığını gördükten sonra kalkış öncesi son hazırlıkları yapmak için işe koyuldu. Alarm merkezinin telefon kablolarını kesti, uçuş tulumunu giyindi ve kalkış öncesi kontrollerini yapmak için uçağının yanına gitti. O sırada bir görevli bir terslik olduğunu anladı ve tabancalar çekildi. Nöbetçiyi sol kolundan vurarak yaralayan Zuyev için zaman daralıyordu. Uçuş sırasında hiçbir radara görünmeden Trabzon’a ulaşması gereken Zuyev oldukça alçaktan bir uçuş gerçekleştirerek yaralı bir halde Trabzon’a inmeyi başardı.

Türkiye, ABD ve Sovyetler arasında diplomatik kriz

“Burada bir Rus uçağı var! Askeri bir savaş uçağı”

Alexander M. Zuyev inişinden sonra yaralı bir şekilde taksiye atlayıp doğru hastanenin yolunu tuttu. Trabzon Havalimanı nöbetçi meydan sorumlusu hemen, Ankara Esenboğa Havalimanı Hava Savunma Bildirim Merkezi’ni arayarak “Burada bir Rus uçağı var! Askeri bir savaş uçağı” diyerek durumun ciddiyetini Ankara’ya bildirdi. Diplomatik kriz çoktan başlamıştı. Moskova uçağın inişinden sonra Ankara’ya hemen iadesi için gerekli çağrıları yapmıştı. Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi Volkan Vural hemen Sovyet Dışişleri Bakanlığı’na çağırılarak uçağın iadesi istendi. Yetkililerce incelenen MiG-29 kokpitinde Zuyev’in tabancası bulundu ve hastaneye bir ekip gönderildi. Hastaneye giden savcıya ABD’ye iltica talebini iletti.

ABD’nin Mig-29’u inceleme isteği

Amerikalılar için çok önemli bir fırsattı bu fakat NATO üyesi Türkiye bu krizi iyi yönetmeliydi. Eskişehir 1. Hava İkmal Bakım Merkezi‘nden ve Diyarbakır’dan görevli askeri mühendislerden oluşan ekipler acilen Trabzon’a gönderildi. Uçağı incelemek isteyen ABD’ye ise izin verilmedi. Kriz görüşmeleri sırasında pilot Zuyev’in ABD’ye, uçağın Sovyetlere verilmesi en olası senaryolar arasındaydı. Öyle de oldu. Alexander M. Zuyev’in ABD’ye ilticası kabul edildi uçak ise Sovyetlere geri verilecekti. Sovyet Hava Kuvvetlerine bağlı bir ekip bir nakliye uçağı hemen Trabzon’a indi. İlk önce uçağı almalarına izin verilmedi ancak sonra Ankara’dan gelen haberler uçak sovyet ekibe teslim edildi. Uluslararası kurallar gereğince uçağın tüm silahları sökülerek götürüldü.

Zuyev istediğini elde etmişti. Şimdi sıra ABD’nin sırasıydı. Alexander Zuyev, MiG-29’un tüm sırlarını Amerikalılara anlattı. Sovyetlerin teknolojilerini, sırlarını anlatan Zuyev’in ifadelerinden sonra Amerikan pilotları MiG-29’lara karşı avantaj kazandı.

Sovyet sırları

Alexander M. Zuyev’in verdiği sırlar yalnızca MiG-29’lar ile ilgili değildi. Kore Hava Yolları uçağının düşürülmesi olayı ve Vietnam’da yakalanan Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri (USAF) pilotları ile ilgili birçok detaylı bilgiyi de ABD ile paylaştı. Uçağı alan Sovyetler Zuyev’i unutmadılar. KGB ajanları Amerika’da sürekli Zuyev’i aradılar fakat CIA tarafından çok sıkı bir şekilde korunan Zuyev’e ulaşmak oldukça zordu.

Alexander M. Zuyev’in ölümü

Soğuk savaşın sona ermesi ve KGB’nin dağıtılmasıyla Zuyev’in etrafından CIA ajan ordusu azaldı. ABD’de hayatına devam eden Zuyev sivil pilot lisansı alarak eğitim vermeye başlamıştı. Tarihler 14 Haziran 2001’i gösterdiğinde 12 yıl sonra eğitim sırasında öğrencisinin Rus yapımı Yakovlev Yak-52 eğitim uçağının kontrolünü kaybetmesiyle düşen uçakta hem öğrencisi hem de Zuyev hayatını kaybetti.